Sabam infosessie: digitale rechten

Vorige maandag organiseerde Sabam een infosessie om wat meer tekst en uitleg te verschaffen over de problematiek van de digitale rechten en allerlei andere zaken waarbij Sabam de laatste weken niet bepaald positief in de belangstelling kwam.

Deze sessie kaderde in de doelstellingen van het hervormingsproject dat bij Sabam aan de gang is onder de naam Allegro. Er zijn drie belangrijke doestellingen:

• de rendabiliteit verhogen
• de verkoop van licenties centraliseren (zoals ik het begrijp slaat dat op het afschaffen van de regionale vertegenwoordigers die als zelfstandige zo veel mogelijk gaan innen, met alle misbruiken en frustraties over arbitrariteit tot gevolg)
• betere relaties met de leden

Deze infosessie beantwoordde dus vooral aan de laatste doelstelling: beter communiceren met de leden door te zorgen voor goede informatie.

De weg is allicht nog lang: ik schat dat er zo’n zestig mensen aanwezig waren. Heel weinig auteurs volgens mij, zeker geen bekende namen (in vergelijking met het Younison event bijvoorbeeld). Wel de incrowd van Sabams grijsaards (naar men me vertelde, want het was voor mij ook de eerste keer), veel publishers en de meeste artiesten werden blijkbaar vertegenwoordigd door hun managers. De manager van Arid en Gorki gaf algemeen directeur Christophe Depreter alvast de raad om een dergelijke sessie niet om 10 u ’s ochtends in Brussel te organiseren, als ze wilden hopen dat er meer artiesten komen opdagen. GALM was goed vertegenwoordigd, van Younison zag ik niemand.

Mijn persoonlijke conclusie: er werd met veel getalletjes gegoocheld om inzicht te geven in wat er de vorige jaren is gebeurd (dat blijft uiteraard wel belangrijk). Over een toekomstvisie heb ik niet zo veel gehoord. Tussen de regels door kon je ook wel lezen dat het kleine Belgische Sabam een veel te onbetekenende speler is om het in een onderhandeling te kunnen opnemen tegen, ten eerste, haar zusterorganisaties en, ten tweede, grote tech bedrijven (denken we maar aan het YouTubeverhaal).

Ik wil toch een aantal interessante dingen op een rijtje zetten. Ik ben niet 100% zeker of ik alle cijfers juist genoteerd heb. Het was al een goed idee geweest als de Powerpointpresentatie van die voormiddag online werd geplaatst. Als Sabam de communicatie met haar leden wil verbeteren, moet ze misschien een blog starten met het laatste nieuws (met RSS feed), de presentatie naar Slideshare uploaden en inbedden op die blog?

Eerst iets over de inningen van digitale rechten. Voor muziek zijn er vier belangrijke inkomstenstromen. Downloads neemt het leeuwendeel (80%) daarvan in. Beltonen zorgt ook nog voor heel wat inkomsten. Verrassend: de inkomsten van streaming en podcasting zijn bijna verwaarloosbaar. Is streaming niet de toekomst, zeker als we binnenkort met onze mobiele toestellen voortdurend aan het internet hangen? Spotify, Last.fm? Sabam loopt uiteraard altijd wat achter (ergens onvermijdelijk, maar zou dat geen goed werkpunt zijn om op iets langere termijn het rendement van de organisatie te verhogen?) en ze zijn dan alvast de strijd met YouTube aangegaan. De onderhandelingen liepen sinds 2007, het machtige YouTube/Google had niet veel zin om tegenover deze Belgische garnaal met geld over de brug te komen en Sabam wist niet beter dan een rechtszaak aan te spannen. Vandaag slaat Sabam een mea culpa omdat ze er niet aan dacht om de auteurs die op de lijst staan in deze zaak op voorhand te verwittigen (betere communicatie met de leden is inderdaad een werkpunt). Het is alleszins een voldongen feit dat YouTube de desbetreffende video’s van haar website haalde (zonder dat dat de expliciete vraag was van Sabam, maar van de andere kant: wat moet YouTube anders doen als ze voor de rechter wordt gedaagd? Het komt natuurlijk YouTube heel goed uit dat zij met die actie ook in het vel snijdt van de artiest en de reputatie van Sabam in de publieke opinie schaadt).

Kortom, met streaming staan we nog niet ver. Terug naar de downloads dus. Op de Belgische markt heeft iTunes zo goed als een monopolie met 80%. Andere spelers zijn Nokia, Musiwave, 7Digital en eMusic. In een eerste fase werden de auteursrechten voor de Belgische iTunes store geïnd door de Franse zustermaatschappij Sacem. Gevolg: het doorsturen van de betaling aan Belgische artiesten liep een serieuze vertraging en tussen de regels kunnen we ook lezen dat de betalingsstaten ook verre van doorzichtig waren. Sinds 2007 heeft Sabam een rechtstreeks contract met iTunes. Wel even verduidelijken dat dit enkel gaat over wat er vanuit België gedownload wordt in de iTunes store. Uit het publiek kwam dan ook de vraag hoe het zit met het Belgisch repertoire dat in het buitenland wordt gedownload. Hier moeten we helaas vertrouwen op de buitenlandse zustermaatschappijen van Sabam, die onduidelijke informatie geven, heel weinig uitkeren en bovendien alles op één hoopje gooien, digitale en niet-digitale inkomsten. De prioriteit van Sabam is het Belgische repertoire in België beschermen (vandaar de rechtstreekse deal met iTunes). Meer dan dat is blijkbaar een te ambitieus plan.

Een ander interessant topic (en heet hangijzer) was de vergoeding voor de thuiskopie. Op dit moment zijn de tarieven auteursrecht die je als consument betaalt op de kostprijs van digitale dragers en apparaten (o.a. lege cd’s en dvd’s en de respectieve schrijvers) bepaald in een KB, dat dateert uit 2004. Bovendien zijn een heel aantal toestellen zoals harde schijven, iPods en andere mp3-spelers nog vrijgesteld. Het leeuwendeel aan omzet van inningen in deze categorie is te danken aan de verkoop van lege cd’s en dvd’s. Die markt zakt uiteraard stilaan in en normaal gezien komt er dit jaar nog een herziening van het 5 jaar oude KB.

De voornaamste eye opener was voor mij echter wat deze vergoeding opbrengt voor de auteur: gemiddeld € 0,04 per cd. Terwijl een reguliere cd (officieel uitgebracht en gekocht in een winkel, niet gekopieerd) gemiddeld € 1,25 opbrengt. Een snelle rekensom leert ons dat dit billijk is als 1 op 30 lege cd’s muziek bevatten die de consument anders regulier in de winkel had gekocht.

Maar hoe worden die digitale inkomsten nu uitgekeerd aan de leden van Sabam? In 2007 waren 63% van de uitgekeerde bedragen terug te voeren op downloads en 32% op ringtones. 54% van de inkomsten ging naar Sabamleden en 19% naar de zusterorganisaties (voor buitenlandse auteurs dus). Dat wil zeggen dat 26% nog niet werd uitgekeerd, om de simpele reden dat nog niet bekend is wie recht heeft op die gelden. Het is dan ook interessant om de technische procedure eens te bekijken. In concreto wordt de database van Apple (met iTunes de belangrijkste speler) gematcht met die van Sabam. Bij heel wat songs is dat niet voldoende voor herkenning en worden de rechten voorlopig niet uitgekeerd, maar ‘gereserveerd’. Bij songs met meer dan 20 downloads wordt er tot manuele matching overgegaan. Na een paar maanden komen die songs dan ook wel in de automatische matching terecht. De trieste vaststelling is echter dat slechts 4 à 5% van de rechthebbenden meer dan € 25 overhouden aan digitale rechten. En dat deze groep 96 tot 98% van de totale rechten vertegenwoordigt.
Er kwam vervolgens een vraag uit de zaal of die databases dan enkel gematcht worden via de titel en niet op basis van de ISRC codes (international standard recording code). Het antwoord was even wat verwarrend, maar uiteindelijk begreep ik dat er bij de Apple database toch gebruik wordt gemaakt van ISRC, maar niet van de ISWC code. Bij ISRC gaat het om de identificatie van de opname (recording), terwijl het voor auteurs uiteraard gaat om de individuele werken (‘ISWC (International Standard Musical Work Code) is a unique, permanent and internationally recognized ISO reference number for the identification of musical works.’). Uiteraard zijn er verschillende opnames (ISRC) van eenzelfde werk (ISWC), maar blijkbaar zijn er daarbij heel wat inconsistenties in omloop. Nog heel veel werk op het vlak van het afstemmen van API’s dus. Blijkbaar is men ondertussen toch bezig met het uitwerken van een ‘moedercode’.

Op zich heb ik heel wat bijgeleerd, maar zoals gezegd miste ik een toekomsstrategie. De vraag werd gesteld of na YouTube ook de MySpacen, Last.fm’s en consoorten benaderd worden. Er werd inderdaad gesteld dat technologiebedrijven gecontacteerd worden, dat er onderhandelingen worden opgestart en dat er bij hardnekkige niet-betalers overgegaan zal worden tot dagvaarding. We kunnen uiteraard ook niet zomaar laten betijen, maar het is maar de vraag of dit de juiste strategie is. Het doet een beetje denken aan de RIAA die onverstoord gerechtelijke stappen blijft ondernemen, door de werkelijkheid voorbijgehold wordt en zichzelf met een alsmaar meer gehaat imago opzadelt. Actief meedenken in de businessmodellen van de toekomst is op langere termijn allicht vruchtbaarder dan conservatief zijn geconsolideerde rechten met hand en tand juridisch verdedigen.

De algemene directeur van Sabam leek zich wat machteloos te voelen bij de agressieve houding die er in de publieke opinie is ontstaan tegenover de organisatie. Communicatie is inderdaad het belangrijkste pijnpunt en hopelijk wordt er met kennis van zaken aan het strategische communicatieplan gewerkt. Zo verwart de publieke opinie Sabam met Simim (de organisatie die platenproducenten vertegenwoordigt) en was het precies die laatste die de gecontesteerde vergoeding voor kinderdagverblijven op de agenda plaatste. Sabam int helemaal niet bij kinderdagverblijven, maar heeft in de pers wel de boter gegeten. Dat krijgt Sabam dus niet duidelijk genoeg uitgelegd. En nog maar eens blijkt dat de pers niet geïnteresseerd is in enig gevoel voor nuance.

Ik onthoud ook nog een treffende opmerking van Christophe Depreter: de publieke opinie richt zijn proteststemmen, die in se het begrip auteursrecht in vraag stellen, in de eerste plaats tegen de organisatie Sabam, immers een gedoodverfde zondebok met een kwalijk imago. Misschien moet Sabam daarom niet in het defensief kruipen, maar net progressief meedenken in het maatschappelijke debat over de toekomst van het auteursrecht. Een hervorming van het hele concept dringt zich op en als dat nu eens een prioriteit zou worden van Sabam? Volgens mij alleszins een goed onderwerp waarmee de nieuwe cel ledencommunicatie (lijkt me alvast een betere naam dan ‘ledenwerving’) een zinvol debat met zijn leden kan aangaan.